Lipoedeem wordt veroorzaakt door een ophoping van vetweefsel die leidt tot pijn en ongemak. De aandoening is meestal symmetrisch qua vorm en grootte over beide benen en soms armen. Lipoedeem komt bijna uitsluitend voor bij vrouwen en wordt vaak geassocieerd met gewichtstoename die meestal samenhangt met hormonale veranderingen zoals puberteit, zwangerschap, gebruik van anticonceptiepillen en menopauze. Lipoedeem en het vaak daarmee gepaard gaande overgewicht kunnen tot verschillende gevolgen leiden als ze onbehandeld blijven, waaronder psychisch leed, mobiliteitsproblemen door gewrichtsproblemen en verergering van de lipoedeemsymptomen na verloop van tijd.
Veel voorkomende symptomen en tekenen
Vergroting van het vetweefsel
De ophoping van vetweefsel leidt tot een vergroting van de benen en, minder vaak, de armen. De vergroting lijkt symmetrisch in beide benen of armen.
Onevenredigheid in gewicht en vorm
Vergroting van de benen resulteert vaak in een onevenredige vorm - een smalle taille en grotere heupen en dijen. Veel lipoedeempatiënten melden dat ze moeite hebben met het kopen van kleding omdat hun boven- en onderlichaam niet even groot zijn. Vormafwijkingen zijn een grote last voor lipoedeempatiënten. Het kan moeilijk zijn om je lichaam te accepteren omdat het niet aan het typische schoonheidsideaal voldoet. Ondanks deze uitdagingen is het belangrijk om te focussen op een gezonde levensstijl en een stabiel gewicht te behouden in plaats van op dieet te gaan, want veel lipoedeempatiënten proberen af te vallen met verschillende diëten en komen vaak meer aan dan voorheen.
"Manchetten" of "armbanden" aan de enkels of polsen
De voeten en handen worden meestal niet aangetast en zien er normaal uit. De opbouw van vetweefsel stopt plotseling voor de enkels of pols. Dit wordt "cuffing" of "braceleting" genoemd
Verlies van enkeldefinitie
Veel lipoedeempatiënten ervaren een schijnbare versmelting van de kuiten in de enkels, waardoor de enkels niet duidelijk gedefinieerd zijn.
Pijn en mentaal leed
De aangetaste ledematen zijn vaak gevoelig of pijnlijk. De reden waarom lipoedeem pijn veroorzaakt is niet helemaal duidelijk, maar experts leggen uit dat ontsteking en zuurstoftekort (hypoxie) de meest waarschijnlijke redenen zijn. De ophoping van vetweefsel leidt tot het vrijkomen van specifieke hormonen, adipokines genaamd, die ontstekingen veroorzaken. Zuurstofgebrek is een ander gevolg van de ophoping van vetweefsel. Als lipoedeem en het vaak daarmee gepaard gaande overgewicht onbehandeld blijven, kunnen de symptomen verergeren en de dagelijkse activiteiten en levenskwaliteit aanzienlijk beïnvloeden. Bovendien kunnen chronische stress, angst en depressie de symptomen van lipoedeem beïnvloeden, vooral de pijnperceptie. Omgekeerd kan pijn leiden tot chronische onrust, die ook ontstekingen kan veroorzaken, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat. Daarom is psychologische ondersteuning een belangrijk element geworden in de behandeling van lipoedeem. Het kan je helpen om met een langdurige ziekte als lipoedeem om te gaan en je symptomen, waaronder pijn, te verbeteren.
Beperkte mobiliteit en bewegingsbereik
De ophoping van vetweefsel in de benen kan het normale lopen belemmeren: de benen voelen zwaar aan en kunnen ook tegen elkaar schuren. Gewrichtspijn, vooral in de knieën of heupen, komt ook vaak voor.
Lipoedeem herkennen en wanneer een arts raadplegen
Hoewel lipoedeem duidelijke symptomen heeft, wordt het vaak verward met andere aandoeningen. Een onevenredige lichaamsvorm zonder pijn in het getroffen gebied wordt lipohypertrofie genoemd.
Het is belangrijk om te weten dat aandoeningen zoals obesitas, lymfoedeem, chronische veneuze insufficiëntie en gravitatie-oedeem samen kunnen voorkomen met lipoedeem.
Als je symptomen van lipoedeem begint te zien, is het van cruciaal belang om naar een zorgverlener te gaan voor een juiste diagnose. Lipoedeem kan niet worden genezen, maar vroegtijdige behandeling en preventie van verdere gewichtstoename kunnen helpen om de symptomen onder controle te houden en progressie te voorkomen.